ابراهيم اقبال

43

فرهنگ نامه علوم قرآن ( فارسى )

بخش دوم : قراءات قراءات « 1 » ، باسابقه‌ترين ، پردامنه‌ترين ، مهم‌ترين ، تنومندترين و پرتأليف‌ترين شاخه علوم قرآن است . سابقه قراءات به آغاز نزول آغازين آيات قرآنى ، پنج آيه سرآغاز سوره علق برمىگردد و « إقرأ » فعل امر « قراءة » در شمار نخستين واژگان نازل شده است . اين علم بر سراسر قرآن مجيد دامن گسترده است و به صورت شاخه‌اى اصلى ، مهم ،

--> ( 1 ) . براى اطلاع بيشتر پيرامون اين علم نك : ابن نديم ، 56 - 54 ؛ ابن جوزى ، 353 ؛ ابو شامه ، 146 - 192 ؛ زركشى ، انواع 22 : شناخت اختلاف الفاظ به فزونى ، كاستى ، تغيير حركت و آمدن لفظى به جاى ديگر ، 23 : شناخت توجيه قراءات و بيان وجوهى كه هر قارى آن را برگزيده است ، 24 : شناخت وقف و ابتدا ، 1 / 428 - 525 ، 29 : آداب تلاوت ، تلاوت كننده ، چگونگى تلاوت و رعايت حق مصحف كريم ، 2 / 81 - 110 ؛ سيوطى ، الاتقان ، انواع 20 : شناخت حافظان و راويان قرآن ، 21 : شناخت اسناد عالى و نازل ، 22 - 27 : شناخت متواتر ، مشهور ، آحاد ، شاذ ، موضوع و مدرج ، 28 : شناخت وقف و ابتدا ، 29 : بيان مواردى كه در لفظ وصل است و در معنى فصل ، 30 : اماله ، فتح و بين آن دو ، 31 : ادغام ، اظهار ، اخفاء و اقلاب ، 32 : مد و قصر ، 33 : تخفيف همزه ، 34 : كيفيت تحمل و دريافت قرآن ، 35 : آداب تلاوت و تلاوت كننده ، 1 / 244 - 391 ؛ كبرىزاده ، 2 / 6 - 51 ؛ حاجى خليفه ، قراءات ، 2 / 1317 - 1323 ، وقوف ، 2 / 2024 ؛ حجتى ، پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ؛ زرقانى ، 1 / 405 - 470 ؛ صالح ، 247 - 258 ؛ سزگين ، 1 / 1 - 24 ؛ صفار ، 523 - 570 ؛ على شواخ ، تجويد ، 1 / 197 - 285 ، قراءات ، 4 / 7 - 178 ؛ فضلى ، القراءات القرآنية تاريخ و تعريف ؛ همو ، مقدمه‌اى بر : تاريخ قراءات قرآن كريم ، نگارش و ترجمه دكتر سيد محمد باقر حجتى ؛ قنوجى ، قرائت ، 2 / 428 ، وقوف ، 2 / 570 ؛ مرعشى ، 130 ، 135 ؛ معرفت ، تاريخ قرآن ، 140 - 153 ؛ همو ، التمهيد ، 2 / 3 - 271 .